donald duck, disney character, sweet-pea-973226.jpg

Artistieke parels in 2024 waarvan auteursrecht verstrijkt

Terwijl 2023 overgaat in 2024, hebben nog meer creatieve werken hun auteursrechtelijke bescherming verloren en zijn ze tot het publieke domein gekomen.

Auteursrecht

In de Verenigde Staten, waar ‘s werelds langste en zwaarste auteursrechtperiodes vóór het verstrijken gelden, zijn de auteursrechten voor schilderijen en boeken gemaakt tussen 1924 en 1978 doorgaans beschermd gedurende 95 jaar vanaf de datum van publicatie. 

Dit betekent dat werken uit 1928 dit jaar in het publieke domein terechtkomen.

Schilderijen en andere kunstwerken die in 1928 in de Verenigde Staten werden voltooid, omvatten enkele werken van Georgia O’Keeffe, (overleden in 1986) en Edward Hopper, (overleden in 1967).

Werken die dat jaar werden voltooid, omvatten onder meer René Magritte’s The Empty Mask , MC Escher’s Tower of Babel en een inkttekening van Henri Matisse .

De roman Nadja van André Breton, de leider en belangrijkste theoreticus van de surrealistische beweging in de kunstgeschiedenis, maakt nu deel uit van het publieke domein.

Net als Wanda Gágs prentenboek Millions of Cats  en Karl Blossfeldts fotografiemonografie Urformen der Kunst.

In Spanje gelden auteursrechten 80 jaar

Het grootste deel van Europa, inclusief het Verenigd Koninkrijk, maar ook Zuid-Amerika en Canada verlenen auteursrechten gedurende 70 jaar na de dood van de maker. Interessant is om te weten de auteursrechten verschild per land en werelddeel.

Wist je dat… In Spanje de regel 80 jaar is? 

Andere werelddelen 50 jaar auteursrecht

Het grootste deel van Afrika en Azië, evenals Wit-Rusland, beschermen auteursrechten gedurende 50 jaar na de dood van de maker. 

De werken die dit jaar in de Verenigde Staten in het publieke domein terechtkomen, zijn dus mogelijk allemaal al hun auteursrechtelijke bescherming kwijtgeraakt in de meeste andere landen over de hele wereld. 

En sommige die het publieke domein in andere landen betreden, blijven beschermd in de Verenigde Staten.

Dergelijke werken die het publieke domein binnenkomen in landen waar de regel 70 jaar na de dood van de maker geldt, omvatten alle werken van de kubistische en dada-schilder Francis Picabia, de Letse beeldhouwer Vera Mukhina en de Frans-Britse illustrator Edmund Dulac, die allemaal stierven in 1953.

Picasso ook auteursrechtvrij

En in landen waar werken pas vijftig jaar na de dood van de maker tot het publieke domein behoren, is het gehele oeuvre van Picasso nu auteursrechtvrij. 

Andere kunstenaars die in 1973 stierven zijn onder meer de Deense kunstenaar Asger Jorn, de Braziliaanse modernist Tarsila do Amaral en cartoonist Chic Young, de maker van de strip Blondie .

Mickey Mouse en Minnie Mouse ook vrij om te gebruiken

Maar misschien wel de belangrijkste kunst die dit jaar (of ooit) het publieke domein betreedt, zijn de inaugurele versies van de personages Mickey Mouse en Minnie Mouse van Walt Disney Studios, zoals afgebeeld in de korte animatiefilms Steamboat Willie en Plane Crazy. 

Het publiek is nu vrij om Mickey te gebruiken, alleen de Steamboat Willie- versie, hoe ze maar willen, zolang het de handelsmerken van Disney niet schendt.

Jennifer Jenkins, directeur van het Duke Center for the Study of the Public Domain aan de Duke University, schreef in een artikel dat de verwachting dat Mickey Mouse het publieke domein zou betreden groter was dan die van Sherlock Holmes en Winnie de Poeh. 

Teigetje, een ander personage uit de Winnie de Poeh-boeken, betrad dit jaar ook het publieke domein.

“Disney drong aan op een wet die de auteursrechttermijn verlengde tot 95 jaar, die spottend de ‘Mickey Mouse Protection Act’ werd genoemd. Deze uitbreiding is door wetenschappers bekritiseerd omdat deze economisch regressief is en een verwoestend effect heeft op ons vermogen om ons cultureel erfgoed te digitaliseren, te archiveren en toegang te krijgen”, schreef Jenkins, eraan toevoegend dat het bedrijf nu zelf een “getalenteerde en succesvolle praktijkbeoefenaar is geworden”. Van voortbouwen op het publieke domein.”

Nieuwe versie Steamboat Willie

Amper een dag nadat de versie van Mickey Mouse uit 1928 het publieke domein betrad, werd een nog titelloze slasher-film aangekondigd waarin een nieuwe versie van Steamboat Willie centraal stond.